Trump ve Blair’in Gazze Planı: Yeni Bir Barış Dönemi Mi?

ABD Başkanı Donald Trump, İngiltere’nin eski başbakanı Tony Blair‘in, Amerika’nın savaş sona erdirme hedefleri doğrultusunda oluşturulan uluslararası bir yapılanmada yer almak istediğini bildirdi.

Blair, eğer Hamas bu planı kabul ederse, Trump’ın öncülüğündeki yeni “Barış Kurulu”nun ilk üyesi olarak Gazze’nin geçici yönetimini üstlenecek.

Trump, kurulda görev yapacak diğer “liderlerin” ileride belirleneceğini ifade etti.

Bu kurulum, İsrail ile Hamas arasında yaklaşık iki yıldır süregelen anlaşmazlığı sonlandırmayı hedefleyen 20 maddelik bir planın parçası olacaktır.

Plan, Gazze’nin silahlarının toplanması ve yeniden inşasını da içermektedir.

Blair, bu planın “iki yıllık çatışma ve acıya son vermede en etkili yol” olduğunu belirtti.

Bir Filistinli kaynak, ateşkes görüşmelerine dair BBC’ye yaptığı açıklamada, Beyaz Saray’ın 20 maddelik önerisinin Hamas yetkililerine iletildiğini duyurdu.

Hamas’ın üst düzey bir yetkilisi, grubun Gazze’deki çatışmanın sona erdirilmesine yönelik her türlü teklife açık olduğunu, ancak herhangi bir anlaşmanın Filistin’in haklarını koruması gerektiğini vurguladı.

Blair, başbakanlık döneminde Irak Savaşı’na katılma kararı almış, bu süreçte yoğun eleştirilerle karşılaşmıştı.

Blair, Gazze’nin geleceği üzerine ABD, AB, Rusya ve BM temsilcileriyle üst düzey görüşmelere katıldı.

• Gazze: Avrupalı liderlerden 53 milyar dolarlık destek
• Trump’ın Gazze’ye dair fikirleri: Ne kadar gerçekçi?

Blair, Ağustos ayında Trump ile Beyaz Saray’da Gazze’nin geleceği hakkında kapsamlı bir toplantı yapmıştı. Toplantı, ABD Ortadoğu Temsilcisi Steve Witkoff tarafından “çok kapsamlı” olarak tanımlansa da, detaylar paylaşılmamıştı.

Blair, 2007’de başbakanlıktan ayrılmasının ardından, ABD ve diğer ülkelerin Ortadoğu temsilciliğinde önemli rollerde bulundu.

Bu süreç içinde Filistin’in ekonomik kalkınmasında ve iki devletli çözüm için gerekli ortamın oluşturulmasında öncü olmuştur.

Planın Ana Hatları

Planın detaylarına göre, Gazze, kamu hizmetlerini yönetmekle yükümlü, teknokrat bir Filistin komitesi tarafından idare edilecek.

Bu komite, uluslararası uzmanların da desteği ile yeni bir geçiş organı olan “Barış Kurulu”nun denetimi altında çalışacak. Trump’ın başkanlık edeceği kurulda Blair’in de yer alacağı diğer üyeler zamanla açıklanacak.

Plana göre, Hamas’ın yönetimde hiçbir şekilde yer alması söz konusu olmayacak.

Trump, eğer Hamas anlaşmayı reddederse, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’ya “gerekeni yapması için tam destek” vereceğini duyurdu.

Plan, Filistin Yönetimi’nin kapsamlı reformlar gerçekleştirmesi halinde, nihai bir Filistin devletinin kuruluşuna zemin hazırlayabilir.

Blair, Trump’ın önerdiği plan hakkında şunları söyledi: “Başkan Trump, eğer kabul edilirse, Gazze’ye acil yardım ulaştıracak, halk için umut dolu bir gelecek sağlayacak, İsrail’in kalıcı güvenliğini temin edecek ve rehinelerin serbest bırakılmasını mümkün kılacak cesur bir yol sunuyor.”

“Bu, iki yıllık savaşı, sefalet ve acıları sona erdirmek için büyük bir fırsat sunuyor. Başkan Trump’a bu konudaki liderliği, kararlılığı ve bağlılığı için teşekkür ederim.”

Blair, Barış Kurulu’na liderlik etme isteğinin, Gazze’nin geleceği ve İsraillilerle Filistinlilerin barışa ulaşma olasılığı için önemli olduğunu ifade etti.

Pazartesi günü açıklanan plan, Trump yönetiminin önceki önerilerinden bir sapmayı ifade ediyor. Trump, Şubat ayında Gazze’nin kontrolünü ele alarak “Orta Doğu Rivierası” kurmayı önerdiğini belirtmişti.

Bu öneri, Filistinlilerin zorla yerlerinden edilmesini ve uluslararası hukukun ihlalini içeriyordu; Blair’in ofisi bu fikre karşı olduğunu belirtti.

• Mısır’ın Gazze için sunduğu planın detayları neler?

İsrail ordusunun, Hamas’ın 2023’te gerçekleştirdiği ve 1.200 kişinin ölümüne yol açan saldırıya yanıt olarak Gazze’ye başlattığı operasyonda, Hamas yetkililerine karşılık verilmiştir.

Gazze Sağlık Bakanlığı’nın verilerine göre, bu süreçte yaklaşık 66 bin kişi hayatını kaybetti.

BM destekli bir kuruluş, yakın zamanda Gazze’deki kıtlığın raporlandığını doğruladı. Bu ayın başlarında, BM soruşturma komisyonu, İsrail’in Gazze’de soykırım suçunu işlediği sonucuna vardı; İsrail ise bu iddiaları kesin bir dille reddetti.

• Savaş sonrası Gazze için hangi ülkelerin planları mevcut?

Donald Trump, daha önce üzerinde durduğu planları tartışarak, ABD’nin Gazze’nin uzun vadeli kontrolünü üstlenmesi gerektiğini ve bölgenin “Ortadoğu’nun Rivierası” olarak inşa edilebileceğini belirtiyor.

Bu planlar, Gazze’de yaşayan Filistinlilerin zorla yerlerinden edilmesini öngörse de, ABD ve İsrail bu durumu “gönüllü” olarak tanımlıyor.

Reddedilen Arap Planı

Mart ayında, ABD ve İsrail, Gazze’deki 2,1 milyon Filistinlinin savaş sonrası aidiyetlerini koruyacak şekilde yeniden inşa öneren Arap planını reddetti.

Filistin Yönetimi ve Hamas, Arap planını olumlu karşılayarak, Gazze’nin bağımsız çeşitli uzmanlardan oluşan bir komite tarafından yönetilmesini ve uluslararası barış gücünün konuşlanmasını istemiştir.

İngiltere, bu hafta Fransa, Kanada, Avustralya ve diğer ülkelerle birlikte, Filistin topraklarını bağımsız bir devlet olarak tanımış ve iki devletli bir çözüm çağrısında bulunmuştur.

İsrail ve ABD, bu tanıma girişimini “Hamas’a verilen bir ödül” olarak değerlendirerek, buna itiraz etti.

İsrail ordusu, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te gerçekleştirdiği ve 1200 kişinin ölümüne neden olduğu saldırının ardından Gazze’ye yoğun bir şekilde saldırılar başlattı.

Gazze Sağlık Bakanlığı verilerine göre, şu ana kadar İsrail saldırılarında 65.419 kişinin hayatını kaybettiği bildirilmektedir.

BM’nin bir soruşturma komisyonu, İsrail’in Gazze’de soykırım işlediğine karar vermiştir. Ancak İsrail, bu suçlamaları kesin bir şekilde yalanlamaktadır.